Rhifedd Trawsgwricwlaidd
Olivia Hitchcock
Sut a pham y dylai rhifedd fod
yn drawsgwricwlaidd?
Numeracy
(GeekChicPro, 2018)
Defnyddir
rhifedd, gan gynnwys sgiliau rhifyddol a thrin data, yn eang ar draws y
cwricwlwm, ac mae cymhwysedd mewn rhifedd yn hanfodol ar gyfer byw a gweithio
annibynnol. Mae angen cyfleoedd rheolaidd ar blant a phobl ifanc i ddyfnhau eu
dealltwriaeth o rif ac i atgyfnerthu a defnyddio eu sgiliau rhifedd mewn
gwahanol gyd-destunau. Mae’n bwysi bod gan yr holl athrawon a staff eraill sy’n
gweithio gyda phlant a phobl ifanc ddealltwriaeth o’r ffordd orau o atgyfnerthu’r
sgiliau hyn a chymryd cyfleoedd i atgyfnerthu’r dysgu yn briodol. Mae cydran
rhifedd y Fframwaith Llythrennedd a Rhifedd (FfLlRh) yn rhoi arweiniad ar ddull
cyffredin o atgyfnerthu sgiliau o’r fath ar wahanol gamau datblygiadol
(Donaldson, 2015).
Mae’r hanfodol
bod myfyrwyr yn cael profiad o ddefnyddio mathemateg mewn ystod eang o
sefyllfaoedd, sydd, mewn ysgol, yn golygu ar draws y cwricwlwm. Mae gweithredu
cwricwlwm mathemateg gyfnewidiol ar gyfer pob myfyriwr yn hanfodol i
ddatblygiad poblogaeth myfyrwyr rhifog (Kemp & Hogan, 2000). Mae ystod o
sefyllfaoedd lle byddai oedolion yn ymddwyn yn rhifog yn eu galluogi i
weithdrefnau’n fwy effeithiol yn eu bywydau bob dydd. Er enghraifft, trwy
ddefnyddio mathemateg mewn gweithgareddau fel siopa, talu biliau, cyllidebu,
darllen y papur newydd, paratoi bwyd, gweinyddu meddyginiaeth, darllen mapiau a
chynlluniau, deall bwletinau tywydd ac ati. Mae llawer o dasgau eraill sy'n
gofyn am fwy o rifedd fel gwneud dillad, cynllunio gwyliau, dylunio gardd,
addurno cartref, a deall dangosyddion economaidd, amserlenni ad-dalu
benthyciadau neu bolisïau yswiriant. Mae yna hefyd sefyllfaoedd sy'n ymwneud â
chyfranogiad yn y gymuned ehangach. mae penderfyniadau gwleidyddol diweddar, er
enghraifft ym meysydd trethiant ac iechyd, yn cael eu hesbonio a'u cyfiawnhau
gan ddefnyddio llawer iawn o wybodaeth a gyflwynir mewn tablau, a defnyddio
perthnasoedd mathemategol, a dadleuon mathemategol. Mae dealltwriaeth o lunio a
gweithredu polisi cyhoeddus mewn meysydd fel yr amgylchedd, addysg a
hyfforddiant, cyfathrebu a pherchnogaeth y cyfryngau, yn gofyn yn gynyddol i
bobl fod yn rhifog iawn (ibid.).
All gofynion
rhifedd godi mewn tair ffordd o leiaf. Yn gyntaf, mae rhai deilliannau meysydd
dysgu yn naturiol yn gwneud gofynion rhifedd. Er enghraifft, mewn Iechyd, mae
angen rhai dealltwriaeth fathemategol i ddeall effaith alcohol ar berson. Mae'r
wybodaeth hon yn aml yn cael ei chyflwyno ar ffurf graff sy'n golygu bod angen
i fyfyrwyr gael dealltwriaeth o lethrau a chyfraddau newid a graddnodi
graddfeydd. Efallai y byddai tabl neu fod yr wybodaeth rifiadol wedi'i
hymgorffori yn y testun. Mae lefelau dealltwriaeth myfyrwyr o gynnwys y
cwricwlwm Iechyd yn debygol o fod yn gysylltiedig â'u gallu i ddefnyddio eu
mathemateg yn y cyd-destun hwn (ibid.).
Yn ail, mae rhai gofynion
rhifedd yn deillio o strategaethau dosbarth a ddefnyddir gan yr athro. er
enghraifft, er mwyn datblygu eu gwybodaeth o Ffrangeg, gallai athro ofyn i
fyfyrwyr wneud llyfryn teithio. Yna bydd y dasg yn gwneud gofynion rhifedd ar y
myfyriwr: bydd angen iddynt ddefnyddio cyfraddau cyfnewid a chyfrifo costau
teithio yn ogystal â chofnodi'r cynllun ar gyfer y llyfryn (ibid.).
Er enghraifft,
nid yw'n glir beth fydd y myfyrwyr yn ei wneud pan, mewn Dylunio a Thechnoleg,
gofynnir iddynt ddylunio a gwneud model cwch hwylio gydag arwynebedd hwyl o
9000 milimetr sgwâr. Mae'n debygol y gallent ddechrau trwy geisio gwneud model
amrwd. Fodd bynnag, efallai y byddant wedyn yn penderfynu cynnal rhywfaint o
ymchwil am agweddau mwy soffistigedig ar ddylunio cychod hwylio a allai fod
angen dealltwriaeth a defnydd mwy sylweddol o syniadau a thechnegau
mathemategol (ibid.).
Mae’n bwysig bod
rhifedd yn bwnc trawsgwricwlaidd gan daw hynny yw’r pwnc rydym yn defnyddio’r
fwyaf fel oedolyn, mae’n berthnasol i bron popeth rydym yn ei wneud.
Cyfeirio
Donaldson, G. (2015) Successful Futures Independent
Review of Curriculum and Assessment Arrangements in Wales. Available at: https://gweddill.gov.wales/docs/dcells/publications/150225-successful-futures-en.pdf
[Accessed 6 May 2019].
GeekChicPro. (2018) Plus Minus Multiply Divide
Mathematical Symbols Vector. Available at: http://geekchicpro.com/2018/09/divide-vector-by-vector/plus-minus-multiply-divide-mathematical-symbols-vector/
[Accessed 6 May 2019]
Kemp, M. & Hogan, J. (2000) Planning for an emphasis
on numeracy in the curriculum. Available at: https://aamt.edu.au/Library/Other/Numeracy-A-Priority-for-All-Contextual-papers/Planning-for-emphasis-on-numeracy-in-the-curriculum/
[Accessed 6 May 2019].